काठमाडौं। काठमाडौं उपत्यकामा विभिन्न जिल्लाबाट बिक्रीका लागि ल्याइएका तरकारीमा अत्याधिक विषादी भेटिएको छ। फागुन महिनामा देशको सबैभन्दा ठूलो तरकारी बजार ‘कालीमाटी फलफूल तथा तरकारी बजार’मा आएका हरियो तरकारीमा ९८ प्रतिशतसम्म अर्गानोफस्फेट कीटनाषक ‘प्राण घातक’ विषादी भेटिएको हो।
जसमा सबैभन्दा बढी धादिङ्गबाट आएको काउलीमा पटक-पटक विषादी भेटिएको छ। फागुन महिनामै गरिएको विषादी परीक्षणमा ७ पटक विभिन्न हरियो तरकारीमा विषादी भेटिएको कालीमाटी फलफूल तथा तरकारी बजार समितिद्वारा गरिएको विषादी परीक्षण रिपोर्टमा उल्लेख छ।
समितिले गर्ने दैनिक विषादी परीक्षणको क्रममा धादिङ्गसँगै, सर्लाही, चितवन र काठमाडौं जिल्लामा उतपादित काउली, काक्रा, फर्सी, साग, गोलभेँडामा ४० प्रतिशतभन्दा माथि ९८ प्रतिशतसम्म अर्गानोफस्फेट भेटिएको छ।
जसमा फागुन २५ गते गरिएको विषादी परीक्षणमा धादिङ्गबाट कालिमाटी ल्याइएको काउलीमा ७१.४८४ प्रतिशत अर्गानोफस्फेट भेटिएपछि त्यसलाई खान अयोग्य गरिएको छ।
यस्तै, फागुन २४ गतेको विषादी परीक्षणमा सर्लाहीबाट आएको गोलभेँडामा ३९.७९३ प्रतिशत र चितवनबाट आएको काक्रोमा ४३.१८५ प्रतिशत अर्गानोफस्फेट भेटिएपछि बिक्रीमा रोक लगाइएको थियो।
साथै, फागुन २३ भारत र धादिङ्गबाट आएको फर्सीमा, २१ गते भक्तपुरको काउली र काठमाडौंको रायो सागमा ४० प्रतिशत बढी अर्गानोफस्फेट भेटिएको थियो। फागुन १५ गते धादिङ्गबाट कालीमाटी आएको काउलीमा ४३ प्रतिशत अर्गानोफस्फेट भेटिएको थियो भने, फागुन १३ गते आएको काउलीमा ९७.६२ प्रतिशत अर्गानोफस्फेट भेटिएको थियो।
फागुन २ गते भक्तपुरको पालुङ्गो साग, भाजी रायो साग, पाकुचा साग, रायो सागमा ५० प्रतिशतभन्दा बढी अर्गानोफस्फेट भेटिएर खान अयोग्य ठहर गरी नष्ट गराएको थियो।
अर्गानोफस्फेटले स्वास्थ्यमा पार्ने असर
अर्गानोफस्फेट कीटनाशक विषादी हो। अर्गानोफस्फेट रासायनिक कीटनाशक भएकाले कृषिमा कीटपतन नियन्त्रण गर्न प्रयोग गरिन्छ। यो रसायनमा शारीरिक तन्तुका प्रणालीलाई असर गर्ने हुन्छ। तर अनियमित र अत्यधिक प्रयोगले मानिसको स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पुर्याउँछ।
जसका कारण सरकारले देशको सबैभन्दा ठूलो तरकारी तथा फलफूल बजार कालीमाटीमा दैनिक नमुना परीक्षण गरी अत्याधिक विषादी भेटिए नष्ट गर्छ।
अर्गानोफस्फेटले कीटको तन्त्रिका प्रणालीमा एसिटाइलकोलिन एस्टरेज नामक एन्जाइमलाई अवरुद्ध गर्छ। तर, यसको मात्रा बढी भएको तरकारी सेवन गर्ने मानिसलाई छालामा जलन हुने, आँखामा चिलाउने, पाचन प्रणालीमा समस्या जस्तैः वाकवाकी, बान्ता, पखाला हुन्छ। श्वासप्रश्वासमा अवरोध हुने, अचेत हुने र मानिस मृत्युसमेत हुन्छ।
यस्तो विषादी सेवनले दीर्घकालीन रुपमा पर्ने असरमा क्यान्सरको सम्भावना, प्रजनन स्वास्थ्यमा असर र न्यूरोलोजिकल समस्या देखिन्छ।